لونت آلپوگه (Levent Alpöge)، پژوهشگر نظریه اعداد در شرکت Anthropic، روز ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ در وبسایت شخصی خود اعلام کرد که با کمک Claude به اثبات فرضیه ریمان رسیده است؛ مسئلهای که ۱۶۷ سال است ریاضیدانان را به چالش کشیده. به گزارش TechRadar، این ادعا هنوز بررسی مستقل نشده و اگر درست باشد، یکی از مهمترین دستاوردهای هوش مصنوعی در ریاضیات خواهد بود.
نکات کلیدی
- لونت آلپوگه، پژوهشگر نظریه اعداد در Anthropic، در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد با کمک Claude به اثبات فرضیه ریمان رسیده است.
- فعلاً فقط نسخهای از اثبات به زبان Lean منتشر شده و نسخه قابلخواندن برای انسان وجود ندارد؛ پیشنویس اولیه بیش از ۲۵۰ هزار صفحه بوده است.
- این ادعا هنوز باید توسط ریاضیدانان مستقل بررسی شود و طبق قوانین جایزه هزاره، پرداخت جایزه یک میلیون دلاری مستلزم دو سال بررسی است.
- آلپوگه میگوید روش او فرضیه ریمان تعمیمیافته را هم حل میکند و انتظار دارد با زمان بیشتر به فرضیه ریمان گسترشیافته هم برسد.
اثبات فرضیه ریمان با Claude چگونه اعلام شد؟
لونت آلپوگه، ریاضیدان فارغالتحصیل هاروارد و پژوهشگر Anthropic، در بیانیهای در وبسایت شخصی خود نوشت که همراه با Claude «اثبات فرضیه ریمان» را کشف کرده است. این بیانیه یک روز پس از عرضه اولیه سهام Anthropic در بازار بورس منتشر شد.
به نوشته TechRadar، این اعلام درست در روزهایی رخ داده که Anthropic جشن عرضه اولیه سهام خود را با ارزشی حدود ۱٫۷ تریلیون دلار میگیرد. درباره موج سرمایهگذاری روی این شرکت میتوانید در گزارش ما درباره حمایت سرمایهگذاران از Anthropic بیشتر بخوانید.
آلپوگه در بیانیه خود نوشته است که روشش بهراحتی گسترش مییابد و «فرضیه ریمان تعمیمیافته» را هم حل میکند. او همچنین انتظار دارد با زمان بیشتر، «فرضیه ریمان گسترشیافته» هم از همین راه حل شود. به گفته او، Claude نزدیک خط پایان از او جلو افتاد؛ او این لحظه را با عبارت «پرواز، رقص و درخشش» توصیف کرده است.
باور دارم که همراه با Claude اثباتی برای فرضیه ریمان کشف کردهام.
لونت آلپوگه، پژوهشگر Anthropic (ترجمه از بیانیه او)
فرضیه ریمان چیست و چرا اهمیت دارد؟
فرضیه ریمان مسئلهای مشهور در نظریه اعداد است که به اعداد اول میپردازد و پیشنهاد میکند الگویی پنهان پشت آنها وجود دارد. به گزارش TechRadar، این مسئله ۱۶۷ سال است حلنشده مانده و یکی از هفت مسئله جایزه هزاره است.
فرضیه ریمان یک حدس ریاضی درباره نحوه پراکندگی اعداد اول است؛ یعنی اعدادی مثل ۲، ۳، ۵ و ۷ که فقط بر خودشان و یک بخشپذیرند. بر اساس توضیح منبع، این حدس میگوید پشت این اعداد الگویی پنهان وجود دارد. ریاضیدانان دهههاست روی آن کار میکنند و به گفته TechRadar تاکنون پاسخ قطعی نیافتهاند.
فرضیه ریمان یکی از هفت مسئلهای است که جایزه هزاره برای حل آنها یک میلیون دلار در نظر گرفته است. اما طبق قوانین این رقابت، هر اثبات باید «دو سال بررسی دقیق» را پشت سر بگذارد تا جایزهای پرداخت شود.

آیا اثبات ادعاشده معتبر است؟
هنوز نه. اثبات فقط بهصورت نسخهای به زبان Lean منتشر شده و نسخه قابلخواندن برای انسان ندارد. ریاضیدانان مستقل باید آن را بررسی کنند، و این روند طبق منبع احتمالاً سالها طول میکشد. تا آن زمان این یک ادعا است، نه نتیجهای تأییدشده.
Lean یک زبان برنامهنویسی متنباز است. آلپوگه توضیح داده که «مقدار شگفتانگیزی ریاضیات» در این استدلال به کار رفته و نخواسته «اثری انبوه، ناخوانا و بیارزش» منتشر کند. نسخه اولیه بهگفته منبع بیش از ۲۵۰ هزار صفحه بوده است.
آلپوگه خودش هم به زمانبندی اعلام اشاره کرده و آن را «بد» دانسته، چون ممکن است عدهای فکر کنند ماجرا ساختگی است. او این نگاه بدبینانه را رد کرده است. این اظهارات به اعلام او مربوط است و در منبع، بررسی مستقلی برای تأیید یا رد آن گزارش نشده.
ریاضیات در دو ماه اخیر بیش از ۱۰۰ سال گذشته تغییر کرده است. لحظهای واقعاً هیجانانگیز است … و ترسناک هم هست.
برایانا کرا، استاد ریاضیات دانشگاه نورثوسترن، در گفتوگو با MIT (به نقل از TechRadar)
| شرکت یا پژوهشگر | مسئله | توضیح منبع |
|---|---|---|
| Anthropic | قضیه آخر فرما | مسئلهای که اولین بار در سال ۱۶۳۷ مطرح شد |
| Google Gemini | حدس همجوشی هستهای | شکستن یک حدس ۵۹ ساله |
| OpenAI | معادله ناویر–استوکس | ارائه پیشنهاد در قالب مجموعهای از مقالات که برخی دانشگاهیان آن را «بمب غولآسا» نامیدند |
| لونت آلپوگه و Claude | فرضیه ریمان | ادعای اثبات؛ در انتظار بررسی مستقل |
این خبر برای خوانندگان تکزو چه معنایی دارد؟
این خبر نشان میدهد هوش مصنوعی از ابزار کمکی به شریک پژوهشی در ریاضیات پیشرفته نزدیک میشود. اما تا زمانی که ریاضیدانان مستقل اثبات را تأیید نکنند، باید آن را ادعایی مهم و هنوز اثباتنشده دید.
ماجرا با روندی همخوان است که در مرور سال هوش مصنوعی ۲۰۲۵ از آن گفته بودیم: AI بیسروصدا به بخشی اجتنابناپذیر از کار پژوهشگران تبدیل میشود. Anthropic هم Claude را به شرکتهای بزرگ عرضه میکند؛ نمونهاش همکاری IBM و Anthropic برای نرمافزارهای سازمانی است.
برای دنبالکردن خبر، سه چیز را زیر نظر داشته باشید:
- انتشار نسخهای از اثبات که ریاضیدانان بتوانند آن را بخوانند.
- واکنش و بررسی مستقل پژوهشگران نظریه اعداد.
- روند دو ساله بررسی که طبق قوانین جایزه هزاره پیش از هر پرداختی لازم است.
اگر اثبات تأیید شود، به تعبیر TechRadar یکی از مهمترین نقاط عطف در «آخرالزمان ریاضی» خواهد بود؛ اصطلاحی که این رسانه برای تحولات سریع هوش مصنوعی در ریاضیات به کار برده است.
جمعبندی
اثبات فرضیه ریمان با Claude اگر تأیید شود، تاریخ ریاضیات را تغییر میدهد، اما فعلاً فقط ادعای یک پژوهشگر Anthropic است. نسخه Lean منتشر شده، ولی بررسی مستقل و نسخه قابلخواندن هنوز در راه است. خبرهای بعدی از واکنش جامعه ریاضی را همینجا دنبال میکنیم.
سؤالات متداول
فرضیه ریمان چیست؟
فرضیه ریمان مسئلهای مشهور در نظریه اعداد است که به اعداد اول میپردازد و پیشنهاد میکند الگویی پنهان پشت آنها وجود دارد. طبق گزارش TechRadar، ۱۶۷ سال است حلنشده مانده است.
چه کسی ادعای اثبات فرضیه ریمان را مطرح کرده است؟
لونت آلپوگه، پژوهشگر نظریه اعداد در Anthropic و فارغالتحصیل هاروارد، در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ در وبسایت شخصی خود اعلام کرد که همراه با Claude اثباتی برای آن کشف کرده است.
آیا اثبات فرضیه ریمان با Claude تأیید شده است؟
خیر. ریاضیدانان مستقل باید آن را بررسی کنند. فعلاً فقط نسخه Lean منتشر شده و نسخه قابلخواندن برای انسان وجود ندارد.
آیا آلپوگه جایزه یک میلیون دلاری میگیرد؟
فعلاً نه. جایزه هزاره برای حل فرضیه ریمان یک میلیون دلار است، اما قوانین آن میگوید هر اثبات باید دو سال بررسی دقیق شود تا پرداختی انجام شود.
منابع:
