تکرادار (TechRadar) روز ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ (۷ آبان ۱۴۰۵) یادداشتی از توماس دکسمیر (Thomas Dexmier)، معاون HTC VIVE در منطقه اروپا، خاورمیانه و آفریقا (EMEA)، منتشر کرد که میگوید آینده عینک هوشمند هوش مصنوعی به یک مسئله کلیدی گره خورده است: حریم خصوصی. اهمیت این بحث در آن است که این ابزارها با سرعتی کمسابقه رشد میکنند و دوربین و میکروفونشان روی صورت کاربر قرار دارد؛ یعنی هم دادههای خود او در میان است و هم حریم خصوصی اطرافیانش.
نکات کلیدی
- به گزارش Omdia که در یادداشت TechRadar نقل شده، عرضه جهانی عینکهای هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۵ به ۸٫۷ میلیون دستگاه رسید؛ ۳۲۲ درصد بیشتر از سال قبل.
- توماس دکسمیر، معاون HTC VIVE در منطقه EMEA، میگوید حریم خصوصی باید اصل بنیادین طراحی عینکهای هوشمند باشد، نه یک افزودنی بعدی.
- پیشنهاد او این است که دادهها بهصورت پیشفرض روی خود عینک ذخیره شوند، فقط با اقدام کاربر منتقل شوند و با رمزنگاری در سطح نظامی محافظت شوند.
- به باور دکسمیر، درخواستهایی که به مدلهای زبانی شخص ثالث فرستاده میشود باید بینام شود و داده کاربران نباید برای آموزش این مدلها به کار برود.
- او پیشنهاد میکند اگر چراغ LED ضبط پوشانده شود یا عینک از چهره برداشته شود، عکسبرداری و فیلمبرداری خودکار غیرفعال شود.
چرا عینک هوشمند هوش مصنوعی اینقدر سریع رشد کرده است؟
به گفته دکسمیر، گوشیهای هوشمند از نظر نوآوری به نوعی رکود رسیدهاند و هوش مصنوعی دسته تازهای ساخته که در آن حتی لازم نیست گوشی را در دست بگیرید. طبق پژوهش Omdia، عرضه جهانی عینکهای هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۵ به ۸٫۷ میلیون دستگاه رسید که ۳۲۲ درصد بیشتر از سال قبل است.
عینک هوشمند هوش مصنوعی ابزاری پوشیدنی است که با کمک دستیار هوش مصنوعی، کارهایی مثل پاسخ به پرسش، ترجمه و ثبت عکس و ویدیو را بدون در دست گرفتن گوشی انجام میدهد. دکسمیر یادآوری میکند که گوشیهای جدید بیشتر ارتقاهای سختافزاری تدریجی دارند و از قابلیتهای واقعاً متحولکننده خبری نیست؛ روندی که در گوشیهای هوشمند ۲۰۲۶ هم به چشم میخورد.
روی کاغذ، این عینکها در قدرت پردازش، حافظه ذخیرهسازی و رم به پای گوشی نمیرسند. به باور نویسنده، راز موفقیتشان ترکیب فرم پوشیدنی با هوش مصنوعی است. او هوش مصنوعی را مکمل تواناییهای انسان میداند، نه جایگزین آن؛ نگاهی نزدیک به ایده هوش مصنوعی بهعنوان دوچرخهای برای ذهن.
عینکهای هوش مصنوعی در عمل به چه کاری میآیند؟
دکسمیر بیشترین ظرفیت را در بخش سازمانی (B2B) میبیند، از افزایش بهرهوری تا تعامل لحظهای و تجربه بهتر مشتری. در زندگی روزمره هم این عینکها میتوانند راهنمای موزه، مترجم تابلوها و همراه گشت شهری باشند و کمک کنند کاربر بهجای خیره شدن به صفحه گوشی، در لحظه حضور داشته باشد.
- راهنمای صوتی ۲٫۰: بازدیدکننده موزه یا گالری سؤال مشخص میپرسد و بر اساس پایگاه دانش همان مکان پاسخ لحظهای میگیرد؛ در آینده توضیحات میتواند جداگانه برای کودکان، علاقهمندان و متخصصان تنظیم شود.
- کنسرت و گشت شهری: ثبت خاطره بدون آنکه تجربه از پشت صفحه گوشی دیده شود.
- ترجمه فوری: دکسمیر تعریف میکند در ایستگاه قطار روتردام گم شده و دیرش شده بود و با وجود تسلط بر سه زبان، تابلوهای هلندی را نمیفهمید؛ با درخواست ترجمه از عینک، خیلی زود راهش را پیدا کرد.

حریم خصوصی در عینک هوشمند هوش مصنوعی چگونه باید تضمین شود؟
پاسخ دکسمیر «طراحی حریم خصوصیمحور» است: کنترل داده در دست کاربر بماند، اطلاعات بهصورت پیشفرض روی خود عینک ذخیره و رمزنگاری شود، درخواستها به مدلهای زبانی بینام شوند و چراغ ضبط طوری طراحی شود که پوشاندنش عملاً ضبط را متوقف کند.
طراحی حریم خصوصیمحور (Privacy by Design) یعنی حفاظت از داده از همان مرحله طراحی محصول در نظر گرفته شود، نه پس از عرضه. به گفته دکسمیر، دادههای شخصی امروز تا حد زیادی به کالا تبدیل شدهاند و درباره نحوه جمعآوری داده توسط برخی سازندگان عینکهای هوشمند و استفاده از آن برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی، اختلافنظر جدی وجود دارد.
حریم خصوصی باید بهعنوان یک اصل بنیادین در نظر گرفته شود، نه چیزی که بعداً به آن فکر میکنیم.
توماس دکسمیر، معاون EMEA در HTC VIVE
او هشدار میدهد که با فراگیر شدن ابزارهای هوش مصنوعی در زندگی روزمره، هرچه درخواستهای بیشتری به مدلهای زبانی بزرگ بفرستیم، ساختن پروفایل از ما برایشان آسانتر میشود و عینک هوشمند هم از این قاعده مستثنا نیست.
| چالش | راهکار پیشنهادی |
|---|---|
| ذخیره دادهها | ذخیره محلی روی عینک بهصورت پیشفرض؛ انتقال فقط با اقدام خود کاربر |
| گم شدن یا سرقت عینک | رمزنگاری در سطح نظامی تا با جفت شدن عینک با گوشی دیگر، دادههای قبلی در دسترس نباشد |
| پروفایلسازی مدلهای زبانی | بینامسازی درخواستهایی که به سرویسهای هوش مصنوعی شخص ثالث فرستاده میشود |
| آموزش مدلها با داده کاربر | استاندارد شدن سیاست عدم استفاده از داده کاربران برای آموزش مدلهای زبانی بزرگ |
| ضبط پنهانی اطرافیان | چراغ LED هنگام ضبط و رویکرد چندحسگری که با پوشاندن LED یا برداشتن عینک، ضبط را خودکار غیرفعال کند |
دکسمیر صراحتاً میگوید قابل قبول نیست که در برخی عینکهای هوش مصنوعی بتوان چراغ LED را پوشاند و از دید دیگران پنهان کرد. البته این یادداشت در بخش دیدگاههای TechRadar Pro منتشر شده و بیانگر نظر شخصی مدیر یکی از شرکتهای فعال در این بازار است، نه لزوماً موضع خود تکرادار.

پیش از خرید عینک هوشمند در ایران چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
اگر قصد خرید عینک هوشمند هوش مصنوعی دارید، معیارهای دکسمیر را به یک چکلیست تبدیل کنید: محل ذخیره داده، رمزنگاری، سیاست آموزش مدلها و رفتار چراغ ضبط. در ایران باید وابستگی دستگاه به سرویسهای آنلاین و وضعیت گارانتی و خدمات پس از فروش را هم جدی بگیرید.
- ببینید دادهها بهصورت پیشفرض روی خود عینک ذخیره میشوند یا خودکار به فضای ابری میروند.
- درباره رمزنگاری و امکان دسترسی به اطلاعات پس از جفت شدن عینک با گوشی دیگر پرسوجو کنید.
- سیاست حریم خصوصی سازنده را درباره استفاده از داده کاربران برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی بخوانید.
- چراغ ضبط را امتحان کنید و ببینید با پوشاندن آن یا برداشتن عینک، ضبط متوقف میشود یا نه.
- بررسی کنید قابلیتهایی مثل ترجمه و دستیار صوتی به کدام سرویس آنلاین وابستهاند؛ برخی سرویسهای هوش مصنوعی ممکن است برای کاربران داخل ایران محدودیت دسترسی داشته باشند.
منبع این گزارش اطلاعاتی درباره قیمت یا عرضه این محصولات در بازار ایران ارائه نمیکند. فارغ از توان فنی دستگاه، فیلمبرداری از دیگران بدون رضایتشان میتواند پیامدهای اخلاقی و قانونی داشته باشد.
جمعبندی
به باور توماس دکسمیر، ترکیب هوش مصنوعی با ابزارهای پوشیدنی فرصتی بزرگ است، اما عینک هوشمند هوش مصنوعی تنها زمانی به سود همه تمام میشود که حریم خصوصی کاربر و اطرافیانش درست مدیریت شود. با رشد ۳۲۲ درصدی عرضه این عینکها در ۲۰۲۵، پرسش «دادههای من کجا میرود؟» برای خریداران اهمیت بیشتری پیدا میکند.
سؤالات متداول
عینک هوشمند هوش مصنوعی چیست؟
عینکی پوشیدنی با دستیار هوش مصنوعی است که بدون نیاز به در دست گرفتن گوشی، کارهایی مثل پاسخ به سؤال، ترجمه تابلوها و ثبت عکس و ویدیو را انجام میدهد.
بازار عینکهای هوش مصنوعی چقدر رشد کرده است؟
طبق پژوهش Omdia که در یادداشت TechRadar نقل شده، عرضه جهانی این عینکها در سال ۲۰۲۵ به ۸٫۷ میلیون دستگاه رسید؛ یعنی ۳۲۲ درصد رشد نسبت به سال قبل.
از کجا بفهمم کسی با عینک هوشمند از من فیلم میگیرد؟
نشانه اصلی، چراغ LED است که هنگام عکسبرداری یا فیلمبرداری روشن میشود. به گفته دکسمیر، در برخی مدلها میتوان این چراغ را پوشاند؛ به همین دلیل او پیشنهاد میکند در این حالت ضبط خودکار متوقف شود.
آیا دادههای عینک هوشمند برای آموزش هوش مصنوعی استفاده میشود؟
به گفته دکسمیر، درباره جمعآوری داده توسط برخی سازندگان و استفاده از آن برای آموزش مدلها اختلافنظر جدی وجود دارد. او معتقد است عدم استفاده از داده کاربر باید استاندارد باشد؛ پیش از خرید، سیاست حریم خصوصی هر برند را بخوانید.
رمزنگاری داده در عینک هوشمند چه فایدهای دارد؟
به گفته دکسمیر، با رمزنگاری در سطح نظامی اگر کسی عینک را بردارد و به گوشی دیگری جفت کند، به دادههای قبلی دسترسی پیدا نمیکند.
منابع:
