توسط : با انفجار تقاضا برای زیرساختهای هوش مصنوعی، ساخت دیتاسنترها با سرعتی بیسابقه در آمریکا پیش میرود؛ اما حالا «موراتوریوم مراکز داده در نیویورک» بهعنوان یک ایده جدی مطرح شده تا قانونگذاران فرصت پیدا کنند اثرات انرژی، محیطزیست و هزینههای اجتماعی این موج را دقیقتر مدیریت کنند.
با انفجار تقاضا برای زیرساختهای هوش مصنوعی، ساخت دیتاسنترها با سرعتی بیسابقه در آمریکا پیش میرود؛ اما حالا «موراتوریوم مراکز داده در نیویورک» بهعنوان یک ایده جدی مطرح شده تا قانونگذاران فرصت پیدا کنند اثرات انرژی، محیطزیست و هزینههای اجتماعی این موج را دقیقتر مدیریت کنند.
طرح قانونگذاران نیویورک: توقف حداقل سهساله مجوزهای دیتاسنتر
قانونگذاران ایالت نیویورک لایحهای را معرفی کردهاند که بر اساس آن، صدور مجوزهای مرتبط با ساخت و بهرهبرداری از مراکز داده جدید برای حداقل سه سال متوقف میشود. این توقف (موراتوریوم) قرار است نهفقط ساختوساز، بلکه چرخه عملیاتی پروژههای تازه را هم تحت فشار قرار دهد؛ یعنی شرکتها نتوانند بهسادگی با گرفتن مجوزهای جدید، موج بعدی دیتاسنترها را به شبکه برق و زیرساخت شهری تحمیل کنند.
اگرچه سرنوشت این لایحه هنوز قطعی نیست، اما نشانه مهمی از تغییر فضاست: موضوع دیتاسنترها از یک بحث صرفاً «فناوری» خارج شده و به پروندهای سیاسی-اجتماعی تبدیل شده است. گزارشها نشان میدهد نیویورک دستکم ششمین ایالتی است که به فکر توقف یا محدودسازی ساخت مراکز داده جدید افتاده؛ حرکتی که میتواند الگویی برای ایالتهای دیگر هم باشد.
در این میان، «موراتوریوم مراکز داده در نیویورک» فقط یک توقف موقت نیست؛ در عمل پیام میدهد که دولت محلی میخواهد پیش از هجوم سرمایهگذاریهای عظیم، قواعد بازی را بازنویسی کند: استانداردهای اتصال به شبکه، سهم پرداخت هزینههای زیرساخت، شفافیت مصرف انرژی، و سازوکارهای حمایت از مصرفکنندگان.
چرا دیتاسنترها زیر ذرهبین رفتهاند؟ برق، جامعه محلی و قبضهای سنگین
شتاب شرکتهای بزرگ فناوری برای ساخت زیرساخت هوش مصنوعی—از مراکز داده گرفته تا شبکههای پرقدرت پردازشی—نگرانیهای تازهای ایجاد کرده است. دیتاسنترها مصرفکنندههای بسیار بزرگ برق هستند و علاوه بر مصرف انرژی، بار اضافی روی شبکه توزیع، نیاز به ارتقای پستها و خطوط، و حتی رقابت با نیازهای خانگی و صنعتی ایجاد میکنند.
مطالعاتی هم به ارتباط میان توسعه مراکز داده و افزایش هزینه برق خانگی اشاره کردهاند؛ سناریویی که در آن، سرمایهگذاریهای گرانِ شبکه و تامین ظرفیت جدید، در نهایت میتواند از جیب مشترکان عادی پرداخت شود. از همینجا حساسیت سیاسی شکل میگیرد: آیا منطقی است هزینه بالا رفتن ظرفیت برق و توسعه زیرساخت، برای رشد یک صنعت خاص (مثلاً محصولات هوش مصنوعی و سرویسهای ابری) به کل جامعه منتقل شود؟
در کنار هزینه، نگرانیهای محیطزیستی هم پررنگ است. بیش از ۲۳۰ گروه محیطزیستی—از جمله سازمانهایی مثل Food & Water Watch، Friends of the Earth و Greenpeace—در نامهای سرگشاده به کنگره خواستار توقف ملی ساخت مراکز داده جدید شدهاند. این جبهه، استدلال میکند که قبل از هر توسعه عظیم، باید معیارهای سختگیرانهتری برای انرژی پاک، بهرهوری، اثرات منطقهای و پاسخگویی عمومی تدوین شود.
در همین فضاست که «موراتوریوم مراکز داده در نیویورک» میتواند به ابزاری برای کاهش اصطکاک اجتماعی تبدیل شود: بهجای اینکه پروژهها با فشار سرمایه و سرعت بازار جلو بروند، دولت زمان میخرد تا چارچوبهای الزامآور را طراحی کند.
اجماع غیرمنتظره: از برنی سندرز تا ران دیسنتیس
یکی از نکات جالب این پرونده، شکلگیری مخالفتهایی از هر دو سوی طیف سیاسی است. منتقدان فقط محدود به جریانهای محیطزیستی یا دموکراتهای پیشرو نیستند؛ چهرههای محافظهکار هم با ادبیات متفاوت، اما با نگرانی مشابه وارد میدان شدهاند.
از سمت مترقیها، سناتور برنی سندرز خواستار یک موراتوریوم ملی شده است. در سوی دیگر، فرماندار فلوریدا، ران دیسنتیس، با لحنی تند گفته مراکز داده میتوانند «قبض انرژی را بالا ببرند فقط برای اینکه یک چتبات بتواند یک نوجوان ۱۳ ساله را آنلاین منحرف کند.» فارغ از اغراق یا جنجال سیاسی در این جمله، پیام روشن است: بخشی از سیاستمداران میخواهند هزینه اجتماعی موج هوش مصنوعی و زیرساختهایش را به بحث عمومی بکشانند.
این اجماع غیرمنتظره، احتمالاً فشار بیشتری بر قانونگذاران ایالتی و فدرال ایجاد میکند تا حداقل قواعدی برای «چه کسی هزینه میدهد» و «چه کسی سود میبرد» تعیین شود. در چنین شرایطی، «موراتوریوم مراکز داده در نیویورک» میتواند به نمونهای تبدیل شود که سایر ایالتها با تغییرات جزئی از آن کپیبرداری کنند.
پشت صحنه لایحه و پاسخ دولت ایالتی: آماده نبودن نیویورک و طرح Energize NY
بر اساس روایتهای منتشرشده، این لایحه با حمایت سناتور ایالتی لیز کروگر و عضو مجلس ایالتی آنا کلِس (هر دو دموکرات) مطرح شده و فعالان Food & Water Watch گفتهاند ایده اصلی از سمت آنها بوده است. همچنین گزارشها حاکی است توقفهای مشابهی در ایالتهای دیگر هم مطرح شده: دموکراتها در جورجیا، ورمانت و ویرجینیا، و جمهوریخواهان در مریلند و اوکلاهما، طرحهایی با محوریت محدودسازی یا توقف توسعه دیتاسنترها را دنبال کردهاند.
لیز کروگر وضعیت نیویورک را «کاملاً آمادهنشده» برای موج «مراکز داده عظیم» توصیف کرده و هشدار داده اگر همین حالا مکث نشود، ممکن است ایالت در یک حباب سرمایهگذاری گیر کند که بعداً میترکد و در نهایت، مشترکان خدمات عمومی (بهخصوص برق) باید قبض سنگینی بپردازند. از نگاه او، وقت آن رسیده «دکمه توقف» زده شود تا سیاستهای قویتری تدوین شود و ایالت با هزینههای بلندمدت غیرقابلکنترل مواجه نشود.
در همین راستا، فرماندار نیویورک، کَتی هوکول، ماه گذشته ابتکاری با عنوان Energize NY Development را معرفی کرده است. هدف اعلامشده این طرح، مدرنسازی نحوه اتصال مصرفکنندگان بزرگ انرژی—مثل دیتاسنترها—به شبکه برق و همچنین الزام آنها به اینکه «سهم منصفانه خود» از هزینهها را بپردازند. اگر این سیاستها اجرایی شوند، میتوانند مکملی برای «موراتوریوم مراکز داده در نیویورک» باشند: یک دست ترمز میکشد و دست دیگر، قواعد جدید را مینویسد.
در ظاهر، موراتوریوم مراکز داده در نیویورک یک توقف سهساله برای پروژههای جدید است؛ اما در عمق ماجرا، این تصمیم درباره مدیریت موج هوش مصنوعی و تقسیم منصفانه هزینههای انرژی و زیرساخت است. اگر نیویورک بتواند از این فرصت برای تدوین استانداردهای شفاف و سختگیرانه استفاده کند، هم فشار روی شبکه برق کمتر میشود و هم جامعه محلی با هزینههای ناگهانی مواجه نخواهد شد—و اگر نه، تقابل میان رشد فناوری و ظرفیت واقعی زیرساختها در سالهای آینده شدیدتر میشود.
سوالات متداول
بیشتر بخوانید:
منبع:
